Płonna

 

PŁONNA

 

 

Wieś leżąca w ziemi sanockiej przy drodze z Komańczy do Bukowska, lokowana początkowo
w 1433 r. na prawie niemieckim. a następnie na prawie wołoskim.

W okresie XV - XVII w. dobra Tarnowskich. a następnie Cieszanowskich. a od połowy XVII w. do 1913 r. właścicielami byli Truskolascy (kolejno: Stanisław, Antoni, Leonard, Włodzimierz, Helena Truskolaska ). Po śmierci Włodzimierza w 1906 r. właścicielką Płonnej była żona Włodzimierza, Helena p.v. Balowa, ze słynnego rodu Balów, córka Tymona Bala z Paszowej i Anieli Gorgońskiej h. Gozdawa.

Według "Przewodnika Statystyczno - topograficznego" Olszy Orzechowskiego z 1872 r. Płonna była własnością Leonarda Truskolaskiego:

 

Plonna

 

 

 

 

                                        Kliknij aby powiększyć

 

W 1911 r Płonna, jak podaje "Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w 1911, Sanok 1911", była własnościa:

Tabularna własność ziemi:

Helena i Anna Truskolaskie - 165 ha

gmina - 25 ha

włościanie - 1712 ha

Ludność:

rzymskich katolików-9, grekokatolików-937, żydów-25  

 

  Krótki opis dziejów dworu w Płonnej


Przez całe wieki była to ludna i bogata wieś licząca około 200 gospodarstw, cerkiew i piękny dwór obronny.

Dwór ten, wcześniej własność Stadnickich, został przez Truskolaskich rozbudowany i stał się jednym z najpiękniejszych i najbogatszych dworów ziemi sanockiej, patrz Jan Trzeciecki "Pamiątki i wspomnienia z sanockiej ziemi".

W 1809 r. w okresie Księstwa Warszawskiego, w czasie wojny z Austrią, od maja 1809 r. Galicja, będąc pod zaborem Austrii, podjęła próbę pozbycia się zaborcy. Powołano w Sanoku "rząd", a ten utworzył wydziały i tak Adam Truskolaski (z Niebieszczan) został zastępcą kasy Cyrkułowej (skarbu). Jednak długo rząd polski w Sanoku się nie utrzymał. Austriacy otrzymali znaczne posiłki z Węgier. Dwory należące do powstania uległy zniszczeniu. Trzecieski pisze: "...Płonna pierwsza padła ofiarą zniszczenia. Państwa Truskolaskich (Antoni i Magalena) nie było. Dzieci (Leonard, Franciszek i Katarzyna) ze służbą kryjąc się, spędziły noc całą w łanie żyta. Rano, gdy wyszły z ukrycia, w domu jednym z najzamożniejszym i najzasobniejszym w okolicy zastały same pustki".

Drugi raz dwór w Płonnej został ograbiony w czasie rabacji chłopskiej w 1848 r.

 

Krótki opis dworu w Płonnej  przed rozbudową doknanej przez Truskolaskich znajdujemy w  pracy "ZYCIE GOSPODARCZE  ZIEMI SANOCKIEJ OD XVI  DO  XX w", Sanok 2004:

Opis dworu_w_Ponnej

 

  

Na początku XIX w dwór został przez Truskolaskich przbudowany, tak że stał się jednym największych dworów sanockich. Hubert Ossadnik tak pisze o dworze w Płonnej:

 

DSC00419

 

Marta Michałowicz-Kubal pisze (Zamki, dwory i pałace województwa podkarpackiego, Arete):

"Niestety nie zachował się piękny, późnobarokowy pałac Truskolaskich z XVIII wieku, który został spalony w 1944 r. przez UPA. kiedy wieś należała do Konstantynowiczów. O jego dawnym usytuowaniu świadczą dzisiaj już tylko zawalone piwnice o kolebkowych sklepieniach".

 

Tak wyglądał dwór w Płonnej w XIX w:

 

DSC00418

 

    

 


unnamed

Dwór w Płonnej w latach 40 XX w. Na zdjęciu wykonanym przez Pan Tokarza Władysława z Jasła. Na  zdjęciu widać samochód Zdzisława Truskolaskiego. 



Sprzedaż  Płonnej w 1913 roku:

 

DSC00416

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

      

 

              

Obecnie Płonna to wymarła wieś. Znajdują sie tu dwa lub trzy gospodarstwa.

 

                                                 Pnna -_ruiny_dworu_obronnego_1

          Ruiny dworu, widok z 2000 r.

          obecnie (2010 r.) zostały tylko

          piwnice. 

 

 

                             Kliknij aby powiększyć

 

 

 

 

 

 

 

 

Od 2006 r. byli mieszkańcy Płonnej starają się przywrócić pamięć o tej wsi; oczyszczono cmentarz prawosławny, ustawiono tablice z nazwiskami mieszkańców wsi, wstępnie zabezpieczono ruiny cerkwi. Znaleziono również w cerkwi koło ołtarza grób; prawdopodobnie jest to grób Włodzimierza lub Leonarda Truskolaskiego.